Байгаль орчныг хамгаалах талаарх дэлхий нийтийн мэдлэг нэмэгдэж байгаатай холбогдуулан хүнсний уутны хэрэглээ, үйлдвэрлэлийн арга барил ч мөн чимээгүй өөрчлөгдөж байна. Уламжлалт хуванцар хүнсний уут нь байгаль орчинд хор хөнөөл учруулж байгаа тул улам бүр анхаарал татаж байна. Улс орнууд тэдгээрийн хэрэглээг хязгаарлах, задралд ордог материалын судалгаа, хөгжүүлэлт, хэрэглээг дэмжих арга хэмжээ авч байна. Энэхүү нийтлэлд хүнсний уутны өнөөгийн байдал, тулгарч буй бэрхшээлүүд, цаашдын хөгжлийн чиглэлийг судлах болно.
1. Хүнсний уутны өнөөгийн байдал
Өдөр тутмын амьдралд зайлшгүй шаардлагатай сав баглаа боодлын материал болох хүнсний уутыг супермаркет, нийтийн хоолны газар, хүргэлтийн үйлчилгээ болон бусад салбарт өргөн ашигладаг. Статистикийн мэдээгээр дэлхий даяар жил бүр үйлдвэрлэгддэг гялгар уутны тоо их наядд хүрч, тэдгээрийн нэлээд хэсгийг хүнсний сав баглаа боодолд ашигладаг. Гэсэн хэдий ч гялгар уут хэрэглэх нь байгаль орчны ноцтой асуудал үүсгэж байна. Хуванцар нь байгалийн орчинд задрахад хэдэн зуун жил шаардагддаг бөгөөд задралын явцад хортой бодис ялгарч, хөрс, усны эх үүсвэрийг бохирдуулдаг.
Сүүлийн жилүүдэд олон улс орон, бүс нутаг энэ асуудлыг ойлгож эхэлж, гялгар уутны хэрэглээг хязгаарлах бодлого хэрэгжүүлж эхэлсэн. Жишээлбэл, Европын Холбоо 2015 онд Гялгар уутны удирдамжийг баталж, гишүүн орнуудаас 2021 он гэхэд нэг удаагийн гялгар уутны хэрэглээг нэг хүнд жилд 90 хүртэл бууруулахыг шаардсан. Үүнээс гадна, Хятад улс олон хотод бизнес эрхлэгчдийг задралд ордог материал ашиглахыг дэмжих зорилгоор "хуванцар хориг" хэрэгжүүлсэн.
2. Гялгар уутны байгаль орчинд учруулах хор хөнөөл
Гялгар уутны байгаль орчинд үзүүлэх хор хөнөөл нь голчлон дараах талуудад тусгагдсан байдаг.
Далайн бохирдол: Олон тооны гялгар уутыг дур мэдэн хаяж, эцэст нь далайд урсаж, далайн хог хаягдлын нэг хэсэг болдог. Далайн организмууд гялгар уутыг андуурч идэж, үхэлд хүргэх эсвэл хэвийн бус өсөлтөд хүргэдэг бөгөөд энэ нь экологийн тэнцвэрт байдалд ноцтой нөлөөлдөг.
Хөрсний бохирдол: Гялгар уут хөрсөнд задарч, хортой химийн бодис ялгаруулж, хөрсний чанар болон ургамлын ургалтад нөлөөлдөг.
Нөөцийн хаягдал: Гялгар уут үйлдвэрлэхэд газрын тосны нөөц их хэмжээгээр зарцуулагддаг бөгөөд үүнийг бусад илүү үнэ цэнэтэй зорилгоор ашиглаж болох байсан.
3. Мууддаг хүнсний уутны хэрэглээ нэмэгдэж байна
Гялгар уутнаас үүдэлтэй байгаль орчны асуудлуудтай тулгарч буй олон компани, шинжлэх ухааны судалгааны байгууллагууд задралд ордог хүнсний уут боловсруулж эхэлжээ. Эдгээр уутыг ихэвчлэн ургамлын цардуул, полилактик хүчил (PLA) зэрэг сэргээгдэх материалаар хийдэг бөгөөд тодорхой нөхцөлд байгалийн жамаар задарч, байгаль орчинд үзүүлэх ачааллыг бууруулдаг.
Ургамлын цардуулын уут: Энэ төрлийн уут нь голчлон эрдэнэ шишийн цардуул зэрэг ургамлын гаралтай түүхий эдээр хийгдсэн бөгөөд био нийцтэй байдал болон задрал сайтай байдаг. Судалгаагаар ургамлын цардуулын уут нь тохиромжтой нөхцөлд хэдхэн сарын дотор бүрэн задарч болохыг харуулсан.
Полилактик хүчлийн уут: Полилактик хүчил нь сэргээгдэх нөөцөөс (жишээлбэл, эрдэнэ шишийн цардуул) гаргаж авсан, механик шинж чанар сайтай, тунгалаг, хүнсний сав баглаа боодолд тохиромжтой биопластик юм. Үйлдвэрийн бордооны нөхцөлд полилактик хүчлийн уутыг 6 сарын дотор задалж болно.
Бусад шинэлэг материалууд: Ургамлын цардуул болон полилактик хүчилээс гадна судлаачид далайн байцааны ханд, мицели гэх мэт бусад задралд ордог материалыг судалж байна. Эдгээр шинэ материалууд нь байгаль орчинд ээлтэй төдийгүй сав баглаа боодлын гүйцэтгэлийг сайжруулдаг.
4. Мууддаг хүнсний уутны бэрхшээлүүд
Хэдийгээр задралд ордог хүнсний уут нь байгаль орчныг хамгаалахад илэрхий давуу талтай боловч сурталчилгаа, хэрэглээний явцад зарим бэрхшээлтэй тулгарсаар байна:
Зардлын асуудал: Одоогийн байдлаар задралд ордог материалын үйлдвэрлэлийн өртөг нь уламжлалт хуванцар материалаас ерөнхийдөө өндөр байгаа нь олон худалдаачид сав баглаа боодлын материал сонгохдоо хямд гялгар уут хэрэглэх хандлагатай хэвээр байгааг харуулж байна.
Хэрэглэгчийн мэдлэг: Олон хэрэглэгчид задралд ордог хүнсний уутны талаар хангалттай мэдлэггүй бөгөөд уламжлалт гялгар уут хэрэглэхэд дассан хэвээр байна. Олон нийтийн байгаль орчны талаарх мэдлэгийг хэрхэн сайжруулж, тэднийг задралд ордог бүтээгдэхүүн сонгоход нь урамшуулах нь сурталчилгааны гол түлхүүр юм.
Дахин боловсруулах систем: Мууддаг хүнсний уутыг дахин боловсруулах, боловсруулахад найдвартай систем бий болгох шаардлагатай. Одоогийн байдлаар олон газар үр дүнтэй дахин боловсруулах механизмыг хараахан бүрдүүлээгүй байгаа нь боловсруулалтын явцад задардаг уутыг ердийн гялгар ууттай хольж, задралын үр дүнд нөлөөлж болзошгүй юм.
5. Ирээдүйн хөгжлийн чиглэл
Мууддаг хүнсний уутыг түгээн дэлгэрүүлэх, хэрэглэхийг дэмжихийн тулд засгийн газар, аж ахуйн нэгжүүд болон шинжлэх ухааны судалгааны байгууллагууд хамтран дараах арга хэмжээг авах хэрэгтэй.
Бодлогын дэмжлэг: Засгийн газар аж ахуйн нэгжүүдийг задралд ордог материалыг боловсруулж, ашиглахыг дэмжих холбогдох бодлогыг нэвтрүүлж, задралд ордог уут ашигладаг бизнесүүдэд татаас эсвэл татварын хөнгөлөлт үзүүлэх хэрэгтэй.
Олон нийтийн боловсрол: Сурталчилгаа, боловсролоор дамжуулан олон нийтийн задралд ордог хүнсний уутны талаарх мэдлэгийг дээшлүүлж, хэрэглэгчдийг байгаль орчинд ээлтэй бүтээгдэхүүн сонгохыг уриална.
Технологийн судалгаа, хөгжүүлэлт: Задралд ордог материалын судалгаа, хөгжүүлэлтэд хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх, үйлдвэрлэлийн зардлыг бууруулах, зах зээлийн эрэлтийг илүү сайн хангахын тулд материалын гүйцэтгэлийг сайжруулах.
Дахин боловсруулах системийг сайжруулах: Задралд ордог материалыг дахин боловсруулах, боловсруулах системийг бий болгож, сайжруулж, ашиглалтын дараа үр дүнтэй задрах, байгаль орчинд үзүүлэх нөлөөллийг бууруулах.
Дүгнэлт: Хүнсний уутыг байгаль орчныг хамгаалах зам урт бөгөөд хүнд хэцүү боловч шинжлэх ухаан, технологийн дэвшил, олон нийтийн мэдлэг сайжирснаар ирээдүйн хүнсний сав баглаа боодол нь илүү байгаль орчинд ээлтэй, байгаль орчинд ээлтэй байх болно гэдэгт итгэх үндэслэл бий. Хамтын хүчин чармайлтаар бид ирээдүй хойч үеийнхний амьдрах орчныг илүү сайхан болгож чадна.
Нийтэлсэн цаг: 2024 оны 12-р сарын 7
